Шелест көч. көрүнүшү. Сүрөт: Алексей Сахно.

Проект реализуется при поддержке Фонда президентских грантов

Хабаровск шаарында Некрасов, Серышев жана Станционная көчөлөрү менен чектелген аянтта №15 мектеп жайгашкан. Бүгүнкү күндө ал Советтер Союзунун беш Баатырынын наамын алып жүрөт. Иш мындайча болгон, бир кезде Владимир Тимощук, Евгений Полтавский, Савелий Носов, Виктор Яшин жана Василий Шелест окуп, Улуу Ата Мекендик согуштун фронтунда СССРдин Баатыры болушкан. Акыркы экөөнүн аттары хабаров көчөлөрүнүн аталыштарында түбөлүккө калган. Шелест – алардын бири.

Башында бул көчөнү расмий эмес түрдө Большая деп аташкан, анткени ал Большая көчөсүнүн уландысы болгон. 1951-жылдары, Воронежское жана Тихоокеанское –эки шоссени бириктирип турган көчө, жазуучу жана акын Николай Семенович Тихоновдун урматына Тихоновдун аты менен атала баштады. Өткөн кылымдын 40-жылдарында ал эки жолу Сталин сыйлыгынын лауреаты болгон, ошондой эле Советтик тынчтыкты коргоо комитетин жетектеген.

1957-жылдын 25-октябрында Тихоновду Магистральнаяга өзгөртүшкөн. Жаңы аталыш өзүн толугу менен актады: көчө чакан болгону менен, эки районду - Кировский менен Железнодорожныйды бириктирип турат, ал эми тардыгына карабастан, транзиттик транспорт түрүндө оор жүктү көтөрүп турат.

Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 30 жылдыгынын алдында, эмгекчилер депутаттарынын Хабаровск крайынын Кеңешинин аткаруу комитетинин 1975-жылдын 24-апрелиндеги №304 чечими менен Магистральная Шелеста - Советтер Союзунун БаатырыВасилий Галактионович Шелестиндин урматына өзгөртүлгөн.

Василий Шелест Амур облусунун Орловка айылында 1923-жылдын 3-июлунда төрөлгөн. Бала жети жашка чыкканда жана мектепке бара турган болгондо, анын үй-бүлөсү Хабаровскиге көчүп кеткен. Атасы таңууланган коллективдештирүүгө чыдабай, шаарга көчүп кеткен деген версия бар.

Алар шаардын жумушчу табынын четинде жашаганга туура келген – дал ушул темир жол вокзалынын району ушундай болгон. Айланадагы катаалдыктарга карабастан, өспүрүм искусствого жана асманга тартылган: Василий скрипкада ойногон жана аэроклубга барган. Мүмкүн, буга мектеп салым кошкон чыгар: аны 1936-жылы курушкан жана караңгы жеке сектордун жана барактардын арасында жаңы төрт кабаттуу имарат чыныгы сарайдай сезилген. Ошону менен эле мектепте мыкты мугалимдер жамааты тандалып алынган, алардын жардамы менен «он бешинчиде» көптөгөн ийримдер болгон.

Азыр, анын сырткы бетине Шелестке арналган мемориалдык такта орнотулган. Василий Шелест болгону жети гана класс окуган жана фабриканын училищесине («фазанка» деп аталган) жөнөп жеткен, аны аяктагандан кийин «Дальдизель» заводуна токарь болуп иштеп кеткен.

Согуш башталганда, фронтко ыктыярдуу барууга суранды. Аны Хабаровскидеги пулеметтук-минометтук училищеге алышкан, ал жерден ылдамдатылган 4 айлык курстан өтүп жана кенже лейтенант наамын алып, 1942-жылы фронтко жөнөгөн, ал жерден 53-гвардиялык фастов танк бригадасынын мотоаткыч батальонунун пулемёттук взводун башкарууга алган. Өз батальону менен жаш командир Сталинград, Курскту өтүп, ал эми 1943-жылы Украинаны бошотууга катышкан.

Анда Днепр жарым миллион советтик жоокерлер үчүн акыркы коргоо чек арасы болгон, ал эми бардыгы болуп Украинаны бошотуу учурунда ар бир үчүнчү жоокер курман болгон. 20 жаштагы Василий Шелест акыркы согушун ушул жерде өткөрдү.

Ал Киев облусунун Григоровка айылын бошотууда болгон. Бир айдан бери бригада Днепрден өтүп, чабуулга өтүшкөн. Жоголгон позицияларын кайтарып алууга аракет кылган фашисттер, күнүнө бир нече жолу Василий Шелесттин взводу тарабынан ийгиликтүү кайтарылган контрчабуулдарын алдын алышкан.

1943-жылдын 3-октябрында Василийдин взводуна душмандын артиллериясы үстүнөн ок жаадыра баштады: жакын жерде биринин артынан бири миналар жарылып жатты. Позициясын өзгөрткөнгө үлгүрбөй, Шелест жакын жерде жарылган минанын сыныктарынан өлгөн. Ал 20 жашта болчу. Аны, ал коргогон айылдагы жалпы мүрзөгө коюшкан. Көргөн кишилердин айтымында, фронтто да өзү менен алып жүргөн скрипкасы жанына коюлган.

Жаш Василий Шелест, келечектеги Советтер Союзунун Баатыры жана анын атындагы көчөдө Хабаровск районунун чек ара белгиси. Сүрөт: ачык булактар, Алексей Елаш.

img29.png

Остановка «Комсомольская площадь»

Шелест көчөсү Google Картасында

"Көчө үнү" галереясы